Co się dzieje, gdy pożyczkobiorca umrze?

20
dług po zmarłym

Śmierć każdej osoby to tragedia, ale w większości przypadków nie likwiduje ona zaciągniętych wierzytelności. Gdy pożyczkobiorca umiera, jego długi mogą przejść na inne osoby z rodziny. Istnieje jednak możliwość zarówno przyjęcia całości spadku, jak i odrzucenia go. W jaki sposób i kiedy można to uczynić?

Zadłużenia jako element spadku po zmarłym. Kto i w jakiej kolejności może odziedziczyć dług?

Raz zaciągnięte zobowiązania nie ulegają przedawnieniu w przypadku śmierci pożyczkobiorcy. Jeżeli pożyczkobiorca ma rodzinę, jego długi stanowią część spadku wraz ze wszystkimi innymi dobrami materialnymi, które posiada. Zgodnie z prawem pierwszeństwo dziedziczenia spadku przypada osobie wskazanej w testamencie zmarłego za potwierdzeniem notarialnym. W wielu jednak przypadkach śmierć stanowi bolesne i nieprzewidywalne zaskoczenie. Gdy testamentu nie ma, to zgodnie z ustawą pierwszą osobą dziedziczącą spadek (w tym dług pożyczkobiorcy) jest współmałżonek. W następnej kolejności są zstępni, czyli dzieci, wnuki i prawnuki. Dopiero później zadłużenie jako element spadku może przypaść rodzicom zmarłego pożyczkobiorcy, w dalszej kolejności natomiast rodzeństwu, zstępnym rodzeństwa pożyczkobiorcy, dziadkom i pasierbom.

Czy można nie przyjąć długu po zmarłym pożyczkobiorcy?

Jak widzimy na powyższym przykładzie, lista osób, które mogą odziedziczyć w formie spadku dług pożyczkobiorcy, jest bardzo długa. Co w sytuacji, kiedy pożyczkobiorca pozostawił po sobie tylko dług lub wartość pozostałego spadku jest niższa od wartości jego zadłużenia? Wówczas rodzina może wykorzystać możliwość braku przyjęcia spadku. W tym wariancie odmawia się przyjęcia całego spadku, a więc zarówno długów zmarłego pożyczkobiorcy, jak i wszystkich jego pozostałych dóbr materialnych.

Istnieje także możliwość przyjęcia tzw. spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W tym celu należy przygotować notarialnie potwierdzony inwentarz, czyli oszacowanie wartości dóbr zmarłego pożyczkobiorcy. Konieczna będzie zarówno pomoc notariusza, jak i w wielu przypadkach ocena biegłych. Sprawę o spadek z dobrodziejstwem inwentarza składa się w sądzie, ale warto pamiętać, że dopiero po przyjęciu spadku. W przypadku wystąpienia jakichś komplikacji pozostaniemy więc z długiem zmarłego pożyczkobiorcy.

Kiedy nie można zrzec się długu, a kiedy dług może przepaść?

Osoba spokrewniona ze zmarłym dłużnikiem nie może odstąpić od przyjęcia długu w postaci spadku, gdy samemu poświadczała lub była żyrantem długu. Najczęściej dotyczy to współmałżonków, którzy wspólnie biorą kredyt gotówkowy lub hipoteczny. Z kolei w sytuacji, gdy zmarły pożyczkobiorca nie posiada żadnych osób występujących w ww. stopniu pokrewieństwa, dług teoretycznie może przepaść. Jeśli jednak pożyczkobiorca był ubezpieczony, to pożyczkodawca może zażądać zwrotu długu od towarzystwa ubezpieczeniowego.